Aylık bütçe, gelirinizin nereye gideceğine ay başlamadan önce karar vermektir. Bütçe yapmak kısıtlanmak demek değildir; tam tersine, paranızın kontrolünü elinize almanızı, ay sonunda "para nereye gitti?" sorusunu sormamanızı ve birikim hedeflerinize düzenli olarak ilerlemenizi sağlar.

Kısa cevap: Önce aylık net gelirinizi belirleyin. Ardından kira, faturalar, borç taksitleri ve abonelikler gibi sabit giderlerinizi, sonra market, ulaşım ve eğlence gibi değişken giderleriniz için ayıracağınız tutarları yazın. Birikimi ay sonuna bırakmayın, gelir gelir gelmez ayırın. Yılda bir gelen giderler için her ay küçük bir pay ayırın, harcamalarınızı ay boyunca kaydedin ve ay sonunda planla gerçekleşeni karşılaştırın.

1. Aylık net gelirinizi belirleyin

Bütçenin temeli, eline geçen net tutardır; brüt maaş değil. Maaşın yanında düzenli kira geliri, ek iş geliri veya burs gibi diğer gelirleri de ekleyin.

Geliriniz her ay değişiyorsa (serbest çalışanlar, komisyonla çalışanlar), son altı ayın en düşük aylık gelirini bütçenin temeli olarak alın. Ortalamanın üzerinde kazandığınız aylarda fazlayı birikime veya düşük aylar için ayrılan bir tampona aktarın.

2. Sabit giderleri listeleyin

Sabit giderler, her ay aşağı yukarı aynı tutarda ve mutlaka ödenmesi gereken kalemlerdir:

• Kira veya konut kredisi taksidi, aidat
• Elektrik, su, doğal gaz, internet ve telefon faturaları
• Kredi ve taksitli alışveriş ödemeleri
• Kredi kartı borcu
• Sigortalar
• Okul ve kurs ödemeleri

Faturalar gibi tutarı değişen kalemler için son birkaç ayın ortalamasını kullanın; kışın doğal gaz, yazın elektrik gibi mevsimsel farkları hesaba katın.

3. Borç ve abonelik ödemelerini ekleyin

Abonelikler ve kişisel borç geri ödemeleri de bütçenin sabit kısmıdır, ama küçük ve dağınık oldukları için en kolay unutulanlardır. Tüm aboneliklerinizi ve o ay ödemeniz gereken borç taksitlerini ayrı bir başlık altında toplayın. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Abonelik takibi nasıl yapılır? ve Borç ve alacak takibi nasıl yapılır? rehberlerine bakabilirsiniz.

4. Birikimi önce ayırın

Birikimi "ay sonunda ne kalırsa" yaklaşımıyla yapmak çoğu zaman sonuç vermez; ay sonunda genellikle bir şey kalmaz. Bunun yerine gelir geldiği gün belirli bir tutarı ayrı bir hesaba aktarın. Tutar küçük olsa bile düzenli olması önemlidir.

Genel bir öneri olarak, beklenmedik durumlar için yaklaşık 3-6 aylık zorunlu giderinizi karşılayacak bir acil durum fonu oluşturmak, iş kaybı veya sağlık gideri gibi durumlarda borca girmenizi önler.

5. Yıllık giderleri aylık paylara bölün

Vergiler, sigorta yenilemeleri, yıllık abonelikler, bayram ve okul masrafları gibi yılda bir veya birkaç kez gelen giderler, geldikleri ayın bütçesini bozar. Bu giderlerin yıllık toplamını 12'ye bölerek her ay o tutarı kenara ayırın.

Örnek: Yıllık 6.000 TL'lik sigorta yenilemesi ve iki taksitte toplam 4.800 TL'lik araç vergisi için her ay (6.000 + 4.800) ÷ 12 = 900 TL ayırırsınız. Ödeme zamanı geldiğinde para hazır olur.

6. Değişken giderlere pay ayırın

Market, ulaşım, yeme-içme, giyim, eğlence ve kişisel bakım gibi giderler her ay değişir. Son iki-üç ayın ekstrelerine bakarak her kategori için gerçekçi bir tutar belirleyin. Bu kategorilere belirlediğiniz sınır, ay içinde ne kadar harcayabileceğinizi gösterir.

Hangi bütçe yöntemi size uygun?

• 50/30/20 kuralı: Net gelirin yaklaşık %50'si ihtiyaçlara (kira, faturalar, market), %30'u isteklere (eğlence, dışarıda yemek, hobiler), %20'si birikim ve borç ödemesine ayrılır. Başlamak için basit ve akılda kalıcıdır; oranlar kendi durumunuza göre uyarlanabilir.
• Sıfır tabanlı bütçe: Gelirin her lirasına ay başında bir görev verilir; gelir eksi tüm kalemler sıfır olmalıdır. Daha fazla emek ister ama paranın nereye gittiğini en net gösteren yöntemdir.
• Zarf yöntemi: Her değişken gider kategorisi için ayrı bir "zarf" (nakit veya ayrı hesap) belirlenir; zarf bitince o kategoride harcama durur. Aşırı harcamayı kontrol etmek isteyenler için etkilidir.

Örnek aylık bütçe

Aşağıdaki örnek, aylık net geliri 50.000 TL olan bir kişi için hazırlanmıştır:

• Kira ve aidat: 17.000 TL
• Faturalar: 3.500 TL
• Kredi taksidi: 4.000 TL
• Abonelikler: 900 TL
• Yıllık giderler için aylık pay: 900 TL
• Market: 8.000 TL
• Ulaşım: 2.500 TL
• Yeme-içme ve eğlence: 4.000 TL
• Giyim ve kişisel bakım: 2.200 TL
• Birikim: 7.000 TL

Toplam 50.000 TL'dir; gelirin her lirasının bir görevi vardır.

7. Ay boyunca harcamaları kaydedin

Bütçe planı ancak takip edildiğinde işe yarar. Harcamaları yaptığınız anda veya en geç gün sonunda kaydedin. Haftada bir kez değişken gider kategorilerinizde ne kadar kaldığına bakın; bir kategoride sınıra yaklaşıyorsanız ayın geri kalanında o kategoride daha dikkatli olun.

8. Ay sonunda gözden geçirin

Ay bittiğinde planladığınız tutarlarla gerçekleşen harcamaları karşılaştırın. Sürekli aştığınız bir kategori varsa ya o kategorideki harcamayı azaltın ya da bütçeyi daha gerçekçi bir tutarla güncelleyin. Bütçe sabit bir belge değildir; her ay biraz daha isabetli hâle gelir.

Sık yapılan hatalar

• Brüt maaşla bütçe yapmak: Elinize geçmeyen parayı harcamış gibi planlarsınız.
• Birikimi ay sonuna bırakmak: Çoğu zaman hiçbir şey kalmaz.
• Yıllık giderleri unutmak: Geldikleri ay bütçe bozulur.
• Aşırı katı sınırlar koymak: Sürdürülemeyen bir bütçe kısa sürede terk edilir.
• Harcamaları kaydetmemek: Planın tutup tutmadığını bilemezsiniz.

BudPlan ile borç, alacak ve abonelik özeti

BudPlan'ın Bütçem ekranındaki Aylık bakış kartı, seçtiğiniz ayın alacaklarını, borç ödemelerini, abonelik ödemelerini ve net sonucu gösterir. Aylık bütçenizin bu sabit kalemlerini önceden görmek, geri kalan harcamalarınızı planlamayı kolaylaştırır. Ödeme günleri takvimde görünür ve bildirimlerle hiçbir borç veya abonelik ödemesini kaçırmazsınız. Gelirlerinizi ve günlük harcamalarınızı kategorilere ayırarak takip etmek için Gelir Gider Takip uygulamamıza da göz atabilirsiniz.

Son güncelleme: 7 Ekim 2026

İlgili rehberler:

• Abonelik takibi nasıl yapılır?
• Borç ve alacak takibi nasıl yapılır?
• Ödeme günlerini bir daha kaçırmamak için takvim sistemi